जोपर्यंत मनुष्य भूतकाळाच्या कल्पनांत अडकून राहतो तोपर्यंत दु:ख संपणार नाही! ॲड.गवळी यांचे मत.
प्रतिनिधी -अहिल्यानगर /मानवी इतिहासाचा अभ्यास केला तर एक गोष्ट स्पष्ट दिसते—मानवाने आपले दु:ख, संकटे आणि अपयश यांचे मूळ कारण बहुतेक वेळा भूतकाळातील पाप, पूर्वजन्मातील कर्म किंवा अदृश्य शक्तींवर टाकले आहे. हा दृष्टिकोन आपल्या समाजात इतका खोलवर रुजला आहे की अनेकांना आपल्या दु:खाबद्दल स्वतः जबाबदारी स्वीकारणे कठीण वाटते. पण समकालीन विचारसरणी, विशेषतः एकात्मिक ज्ञान सिद्धांत (IKT) आणि मायक्रो-कॉन्शिओच्या प्रकाशात पाहिले तर एक अत्यंत महत्त्वाचे सत्य उघड होते—मानवी दु:खाचे मूळ कारण भूतकाळातील पाप नव्हे; तर वर्तमानातील मकत्यागिरी (उदासीनता, निष्क्रियता, टाळाटाळ, जबाबदारी चुकवणे) हे आहे.असे ॲड.कारभारी गवळी यांनी आपली भूमिका मांडली आहे. ते म्हणतात मकात्यागिरी म्हणजे काय? तर ‘मकात्यागिरी’ म्हणजे काहीही न करणे, जबाबदारी न स्वीकारणे, योग्य गोष्ट वेळेवर न करणे, आणि समाजहिताकडे उदासीन राहणे. यामध्ये तीन प्रमुख घटक येतात,विचारातील उदासीनता – जे करायला हवे तेच न विचारणे.भावनात्मक दुर्लक्ष – इतरांच्या वेदना, निसर्गाचे नुकसान, समाजातील अन्याय याकडे संवेदनाशून्य होणे. कर्मातील टाळाटाळ – क्षमता असूनही कृती न करणे, योग्य वेळी योग्य कृती न करणे. ते म्हणतात मानवाच्या वैयक्तिक सामाजिक आणि पर्यावरणीय संकटांचे मूळ याच मकात्यागिरीत आहे.
मकात्यागिरीचा सामाजिक लोककर्क संपवण्यासाठी अभिनव आंदोलन कार्यकर्ते सक्रिय असतात त्या मध्ये सावकारी शोषणा विरुद्ध आंदोलनाचे नेते यमनाजी मस्के, पोपट गोरडे, पीपल्स हेल्पलाईन प्रकाश थोरात, भारतीय जन संसदेचे अशोक सब्बन, वीर बहादूर प्रजापती, सरपंच सखाराम सरक, सरपंच कैलास पठारे, शाहीर कानूसुंबे, भगवानराव जगताप, ओम कदम, अमित थोरात, अशोक भोसले, पोपटराव भोसले, सौ. मीराताई सरोदे, आधार सामाजिक संघटना संदीप पवार, भास्कर वडावकर, सुभाष आल्हाट, भारत मुक्तीचे विलास अल्हाट, माजी नगरसेविका सखुबाई बोरगे, अनिल घाट विसावे,मिलिंद आंगरे संजय देवडे,डेव्हिड अवचिते,आनंदा आढाव, चेअरमन गणेश शिंदे,हे आहेत.
मानवी मनाकडे लक्ष वेधताना गवळी सांगतात भूतकाळातील पापाची संकल्पना: मानवी प्रवृत्तीचे छुपे आवरण,पूर्वजन्मातील पाप किंवा “भाग्य” ही संकल्पना मानवी सभ्यतेला काही प्रमाणात मानसिक आधार देण्याचे काम करत आली आहे. पण ती खऱ्या समस्यांचे निदान करण्यापासून आपल्याला दूर ठेवते. एखाद्या व्यक्तीला गरिबी असेल तर “पूर्वजन्माचे पाप” म्हणत आपण सामाजिक अपयश झाकतो निष्क्रिय पारधीन होतो.
पर्यावरणावर भाष्य करतानाॲड.कारभारी गवळी म्हणतात,पर्यावरणाचे नुकसान झाले तरी “काळाचा परिणाम” म्हणत जबाबदार व्यक्ती शोधत नाही. कुटुंबातील तणाव, दारिद्र्य, अन्याय यांना आपण भूतकाळातील कर्मांचा परिणाम मानतो. मात्र वास्तवात – ही संकटे व्यक्ती आणि समाजाने केलेल्या चुकीच्या निर्णयांची, उदासीनतेची आणि कृती-अभावाची फलश्रुती आहेत. वर्तमानातील मकात्यागिरीच दु:खाचे खरे कारणआहे.
आरोग्याची चिकित्सा करतांना गवळी यांनी स्पष्ट केले की,वैयक्तिक पातळीवर,आरोग्य बिघडणे – योग्य जीवनशैली न पाळणे, वेळेवर उपचार न घेणे. दारिद्र्य – कौशल्य विकसित न करणे, संधींचे दुर्लक्ष, कामात अनियमितता.नातेसंबंध बिघडणे – संवादाचा अभाव, अहंकार, भावनिक सुन्नता. हे सर्व भूतकाळातील पाप नाही—ही आज केलेली किंवा टाळलेली कृती आहे.
भ्रष्टाचार विरोधात ते नेहमीच आक्रमक पणे बोलत असतात, ते सांगतात सामाजिक पातळीवर भ्रष्टाचाराला विरोध न करणे, असमानतेविरुद्ध आवाज उठवू न शकणे, निवडणुकीत योग्य प्रतिनिधी न निवडणे, शिक्षण व जागरूकतेकडे दुर्लक्ष झाले आहे. ही सामूहिक मकात्यागिरी समाजातील अन्याय, गरिबी, हिंसा आणि अवनती निर्माण करते.
पर्यावरणीय पातळीवर झाडे तोडली जातात, पण आपण थांबत नाही. पाण्याचा अपव्यय करतो, पावसाचे पाणी साठवत नाही. ग्लोबल वॉर्मिंग वाढत असताना उदासीन राहतो. परिणामी दुष्काळ, पूर, तापमानवाढ, जैवविविधतेचे नुकसान— ही “प्रकृतीची शिक्षा” नाही, ही मानवाच्या मकात्यागिरीची थेट फलश्रुती आहे
मकात्यागिरीवरील उपाय—उदात्त कृतीचा मार्ग एकात्मिक ज्ञान सिद्धांत सांगतो की,जिथे जागरूकता (Dnyan), भावनिक ऊर्जा (Bhakti) आणि कृती (Karma) यांची एकात्मता होते, तिथेच दु:ख कमी होते आणि विकास सुरू होतो.
ॲड.कारभारी गवळी यांनी सांगितले कीलोकभक्ती ही समाज आणि निसर्गाविषयी समर्पित भावनाअसून समाजहित हीच सर्वोच्च भक्तिआहे,ज्ञानभक्ती म्हणजे सत्य, विज्ञान, विवेक आणि व्यापक जागरूकता, जागृती हीच शक्ती,कर्मभक्ती — योग्य, प्रभावी, वेगवान आणि जबाबदार कृती,कृती हीच मुक्ती, हे तीन घटक एकत्र आले की मकात्यागिरी नष्ट होते आणि मानव स्वतःच्या जीवनाचा निर्माता बनतो. मानवी दु:खाचे मूळ कारण पूर्वजन्मातील पाप नव्हे.तर वर्तमानातील “मकात्यागिरी” विचारातील उदासीनता,भावनांतील सुन्नता आणि कृतीतील टाळाटाळ आहे.जोपर्यंत मनुष्य भूतकाळाच्या कल्पनांत अडकून राहतो, तोपर्यंत दु:ख संपणार नाही. पण जबाबदारी स्वीकारून सक्रिय, जागरूक आणि प्रामाणिक कृती करू लागला, तेव्हा—दु:खाचे रूपांतर विकासात, आणि जीवनाचे रूपांतर उदात्ततेत होईल असे त्यांनी स्पष्ट केले.
